زیست شناسی از نگاه دبیر

هورمون پاراتيروئيد به مدت چند ين روز موجب رشد خوب سيستم اوستئو كلاستي مي شود.

اثر هورمون پاراتيروئيد بر دفع فسفات و كلسيم به وسيلة كليه ها
هورمون پاراتيروئيد در همان زماني كه ميزان جذب مجدد فسفات را كاهش مي دهد موجب افزايش جذب مجدد توبولي كلسيم در كليه ها مي شود. اين هورمون ميزان جذب مجدد يونهاي منيزيم و يونهاي هيدروژن را نيز افزايش مي دهد. در حاليكه جذب مجدد توبولي يونهاي سديم، پتاسيم و اسيدهاي آمينه را نظير فسفات كاهش مي دهد.
اگر به خاطر اثر دراز مدت هورمون پاراتيروئيد بر روي كليه ها براي افزايش جذب مجدد كلسيم نبود دفع مداوم كلسيم در ادرار سرانجام استخوانها از اين مادة معدني تهي مي كرد.

اثر هورمون پاراتيروئيد بر جذب روده اي كلسيم و فسفات
هورمون پاراتيروئيد جذب كلسيم و فسفات را با افزايش تشكيل 1،25 – دي هيدروكسي كوله كالسيفرول از ويتامين D دركليه ها شديداً زياد مي كند.

اثر ويتامين D بر استخوان و رابطة آن با فعاليت پاراتيروئيد
ويتامين D اعمال مهمي را در جذب استخوان و تشكيل استخوان دارد.
در غياب ويتامين D اثر هورمون پاراتيروئيد در ايجاد جذب استخوان شديداً كاهش مي يابد و يا از بين مي رود.
اين ويتامين جذب كلسيم و فسفات را از لولة گوارش افزايش مي دهد

كنترل ترشح پاراتيروئيد بوسيلة غلظت يون كلسيم
كمترين كاهش  در غلظت يون كلسيم مايع خارج سلولي موجب مي شود كه غدد پاراتيروئيد ميزان ترشح خود را در ظرف چند دقيقه افزايش دهد، در صورتي كه كاهش غلظت كلسيم ادامه يابد اين غدد هيپر تروفي پيدا كرده و گاهي پنج برابر يا بيشتر مي شوند.
در راشيتيسم كه در آن غلظت كلسيم فقط چند در صد كم مي شود غدد پاراتيروئيد فوق العاده بزرگ مي شوند.
در آبستني و شير دادن نيز غدد پاراتيروئيد بزرگ مي شوند. هر حالتي كه غلظت يون كلسيم را افزايش دهد موجب كاهش فعاليت و كوچكتر شدن غدد پاراتيرويئد مي گردد. اين حالات عبارتند از:

1. مقدار بيش از اندازة كلسيم در رژيم غذائي.
2.  افزايش ويتامين D در رژيم غذائي.
3.  جذب استخوان در نتيجة عواملي به غير از هورمون پاراتيروئيد.

توجه: ميزان كاهش كلسيم به مقدار يك ميلي گرم در دسي ليتر، ترشح هورمون پاراتيروئيد را دو برابر مي كند، اين امر نشان دهندة‌سيستم فيد بكي فوق العاده پر قدرت بدن را براي كنترل غلظت يون كلسيم پلاسما مي باشد.

هایپر پاراتیروئیدیسم-Hyperparathyroidism

به هر دلیلی اگرغدد پاراتیروئیدی میزان زیادی از PTH و دیگر هورمون های همراه وارد خون شوند و موجب تشدید اعمال PTH می گردد. از جمله ای اعمال اختلال در بازجذب کلسیم از استخوان ها می شود که به دنبال آن پوکی استخوان نیز به بروز خواهد کرد . در هنگام پرکاری غدد پاراتیروئید مشاهدات زیر دور از انتظار نیست :

1-       دفع زیاد فسفات در ادرار به همراه افزایشکلسیم در خون و ادرار

2-       تشدید ایجاد سنگ های کلیوی با منشاء کلسیمی

3-       دندان ها به صورت ارّه مانند در می آیند ( افزایش بازجذب کلسیم )

4-       وجود یک حلقه ی سفت سفید زگ از جنس کلسیم در فضای حد واسط قرنیه و سفیده ی چشم(  Limbous cratopathy )

هایپوپاراتیروئیدیسم –Hypoparathyroidism

به علت عوامل زنتیکی و محیطی یا هردو کمبود ترشح یا قطع ترشح PTH از غدد پاراتیروئید مشاهده می گردد.

گاه PTH پلاسما به 6 میلی گرم در دسیلیتر خون می رسد و عوارض جانبی عبارتند از :

اختلال در عملکرد عصب و عضله که باعث کزاز می گردد .همچنیین تحریک پذیری نورون های مغزی موجب افزایش رفلکس ها و گاه بروز تشنج می شود.

دو روش برای تشخیص هایپوتیروئیدیسم :

1-       علامت شوستک -      Shvosteck

پزشک ضربه ای با انگشت روی عصب چهره ای ( این عصب از زاویه ی بین فک بالا و پایین وارد چهره می گردد) وارد می کند . ضربه باعث انقباض عضلات چهره  ای همان طرف به دلیل میزان کم کلسیم ، می شود. کشش یا ضربه موجب باز شدن کانال های سدیمی می شود که باعث انقباض می گردد. زیرا یون های کلسم به صورت قالب در مدخل کانال های سدیمی قرار گرفته و مانع از ورود سدیم به داخل سلول در حال طبیعی می شود.

2-        علامت تروسو- Trreassuea

بستن کیسه ی هوای دستگاه فشارسنج روی بازوی فرد مشکوک به کمبود کلسیم ، موجب انقباض عضلات ساعد و باز شدن انگشتان شصت و ثبابه از هم می شود.